| RODZAJE ZBRÓJ | HEŁMY | TARCZE |

Hełm to druga po napierśniku najważniejsza część zbroi. Ochraniał najbardziej wrażliwą na ciosy część naszego ciała - głowę. Z biegiem czasu wygląd hełmów również ewoluował. Od prostych otwartych czepców ze skóry, do płytowych, zamkniętych hełmów rycerskich. Wykonywano go przeważnie z metalu : brązu, żelaza bądź stali, rzadziej z metali szlachetnych ze względu na ich niską wytrzymałość. Znany już był w starożytnej Mezopotamii (3000 lat p.n.e.).
Uwaga: W dziale "Galeria - Uzbrojenie Historyczne" znajdują się przykładowe grafiki poszczególnych części uzbrojenia oraz broni. Nie polecam jednak tym, którzy korzystają z wolnych łącz.




1. grzebień
2. szpary (lub szczeliny) wzrokowe
3. zasłona twarzowa (nie przyłbica!)
4. podbródek
5. obojczyk
6. tuleja
7. dzwon
8. pióra


grzebień(1) :Wzmacniał konstrukcję hełmu.

szczeliny wzrokowe(2) :Umożliwiały kontakt rycerza ze światem.

zasłona twarzowa(3) : Często mylona z przyłbicą część hełmu, mająca chronić część twarzową. Rzadko kiedy pasowana na sztywno, przeważnie ruchoma dla wygody.

podbródek(4) :Chronił dolną część twarzy.

obojczyk(5) : Często hełmy posiadały metalowy fartuch (wypust) w dolnej części. Chronił on szyję i obojczyk.

tuleja(6) : Tuleja znajdowała się w tylniej części hełmu, umożliwiała podpięcie do niego piór lub innych ozdób.

dzwon(7) : Najważniejsza część hełmu. Chronił czaszkę przed urazami. Często wykładany miękką wyściółką (fasowaniem).

pióra(8) : Stanowiły element ozdobny. Przeważnie zamiast piór rycerze nosili trwalsze ozdoby, wykonane z metalu - tzw. klejnot, który był znakiem rozpoznawczym dla innych rycerzy podczas walki.



Rodzaje hełmów : | RODZAJE ZBRÓJ | HEŁMY | TARCZE |

armet : Przyłbica mająca dzwon kulisty, zwykle z grzebieniem, osłony policzków przylegające do twarzy i ruchomą zasłonę podnoszoną do góry. Hełm pochodzi z Włoch, jednak używany był także w Niemczech i Francji w XVI w.

basinet : Hełm o kształcie owalnym, z stożkowym szczytem. Z biegiem czasu basinet przekształcił się w przyłbicę. Używany w XIII i XIV w.

czepiec kolczy : Osłona zakrywająca część twarzy, lub jej całość(z wyjątkiem oczu). Zbudowana z metalowych pierścieni łączonych ze sobą na podobnych zasadach jak kolczuga. Czasami używana osobno, lecz częściej jako dodatek do hełmu pełnego.

galea : Otwarty hełm legionistów rzymskich (vide Asterix:). Zaopatrzony w policzki i nakarczek.

hełm garnczkowy : Średniowieczny hełm typu zamkniętego. Zbudowany z żelaznych płyt połączonych ze sobą nitami. W górnej części zaopatrzony w szczeliny na oczy. Denko hełmu płaskie lub lub półokrągłe. Hełm noszono na czepku z filcu (dla ochrony głowy). Brak ruchomej zasłony twarzowej zmuszał rycerzy do umieszczania na nim tzw. klejnotu czyli znaku rozpoznawczego rycerza.

hełm normandzki : Wykuty z jednego kawałka żelaza, w kształcie stożka. Używany we wczesnym średniowieczu (X i XI w.) przez rycerzy w całej Europie.

hełm "psi pysk" : (niem. "Hundsgugel"). Hełm zamknięty wywodzący się z basinetu Charakterystyczną cechą hełmu jest zasłona twarzowa o wydłużonym i spiczaszczym kształcie przypominajacym pysk psa. Używany w XIV w.

hełm segmentowy : Hełm otwarty zbudowany z czterech blach znitowanych ze sobą, o kształcie półkolistym lub stożkowatym. Stosowany na przełomie X i XI w.

hełm wielki : Pochodna hełmu garnczkowego. Jedna z najcięższych odmian hełmu. Blachy nitowano ze sobą, zaopatrzano w szczeliny wzrokowe, i otwory oddechowe. Często ozdabiany klejnotem. Używany w XIV w. na turniejach, bądz w walce. Hełm ubierano na czepiec kolczy bądź filcowy.

hełm "żabi pysk" : Również odmiana hełmu turniejowego. Bardzo ciężki - opierał się właściwie na ramionach rycerza. Szpara wzrokowa umiejscowiona b. wysoko co zapobiegało dostaniu się odprysków kopii wewnątrz hełmu.

hełm żebrowy : Otwarty hełm wczesnośredniowieczny, zbudowany z metalowych obręczy tworzących strukturę dzwonu. Czasami zaopatrywano go w nosal i policzki.

kapalin : Hełm przypominał z wyglądu kapelusz o szerokim rondzie. Dzwon kształtu półkolistego. Najczęściej używany przez piechotę w XVII w.

kaptur kolczy : Osłona kolcza głowy, karku i szyi. Stosowana od XIII do XV w. przez piechotę. Czasami pod kaptur zakładano dla wygody filcowy czepek.

łebka : Hełm średniowieczny wykuwany z jednego kawałka żelaza bądź skuwany z kilku blach. Dzwon kształtu stożkowatego bądź półkulistego.

misiurka : Składała się z płaskiego dzwonu (denka) do którego doczepiano długi czepiec kolczy. Często używana w parze z kolczugą w XIII do XV wieku.

morion : Otwarty hełm zbudowany podobnie jak kapalin. Używany głównie przez strzelców (otwarty przód hełmu nie przeszkadzał w mierzeniu). Znane są dwa warianty morionu: łódkowy-ronda uniesione do góry, i gruszkowy (dzwon półkolisty).

przyłbica : Hełm z opuszczaną zasłoną twarzową. Dzwon przeważnie kształtu kulistego. Rozpowszechniony od XIV do XV wieku.

szyszak : Otwarty hełm o dzwonie półkolistym na górze którego występował czasami grzebień. Do dzwonu przyczepiano przeważnie nakarczek, policzki i nosal. Często ornamentowany metalami szlachetnymi.